Waarom één negatieve opmerking zo blijft hangen

 Waarom één negatieve opmerking zo blijft hangen

Misschien is het je wel eens opgevallen; één negatieve opmerking kan de hele dag blijven hangen, terwijl tien complimenten snel weer vergeten zijn. Je kunt bijvoorbeeld balen van één fout op werk, ook al ging de rest van de dag eigenlijk best goed. Voor veel mensen voelt dit herkenbaar. Het lijkt alsof ons brein automatisch meer aandacht geeft aan negatieve dingen dan aan positieve. Maar waarom is dat eigenlijk zo?

Negativity bias

Ons brein verwerkt elke dag enorme hoeveelheden informatie. Alles wat we zien, horen, voelen en denken, wordt continu verwerkt. Toch reageert ons brein niet op alle informatie even sterk. Negatieve gebeurtenissen, kritiek of problemen trekken vaak meer aandacht dan positieve ervaringen.

In de psychologie wordt dit ook wel de ‘negativity bias (voorkeur)’ genoemd: de neiging van mensen om sterker te reageren op negatieve informatie dan op positieve informatie. Negatieve gebeurtenissen, zoals kritiek, afwijzing of fouten, trekken vaak meer aandacht en blijven langer hangen. Dat betekent niet dat mensen per definitie negatief zijn, maar wel dat negatieve ervaringen vaak meer impact hebben op onze gedachten en gevoelens.

Dreiging en veiligheid

Een belangrijke verklaring voor deze voorkeur ligt in de manier waarop ons brein is ingericht. Het menselijk brein is sterk gericht op veiligheid en het voorkomen van problemen. Ons brein scant voortdurend de omgeving op mogelijke risico’s; situaties waarin iets mis kan gaan of waarin we ons moeten aanpassen.

Wanneer we iets als vervelend, pijnlijk of bedreigend ervaren, wordt ons brein extra alert. Dit hoeft niet alleen om fysieke dreiging te gaan. Ook sociale situaties, zoals kritiek krijgen, afgewezen worden of een fout maken, kunnen door het brein als belangrijk worden gezien omdat ze gevolgen kunnen hebben voor hoe we functioneren of hoe anderen ons zien.

Die verhoogde alertheid van het brein is terug te zien in onze reactie. De aandacht wordt direct naar de negatieve gebeurtenis getrokken. We gaan erover nadenken, analyseren wat er is gebeurd en proberen te begrijpen wat er misging. Dit proces gaat vaak automatisch en kan samengaan met spanning of onrust.

Daarnaast worden negatieve ervaringen vaak sterker opgeslagen in het geheugen. Het brein ‘markeert’ deze gebeurtenissen als belangrijk, zodat we er in de toekomst van kunnen leren en vergelijkbare situaties beter kunnen inschatten.

Vanuit dit perspectief is de focus van ons brein op negativiteit dus functioneel. Het helpt ons om alert te blijven, fouten te herkennen en ons gedrag aan te passen. Tegelijkertijd kan deze neiging er ook voor zorgen dat we blijven hangen in iets wat achteraf gezien relatief klein was.

Invloed op gedachten en overtuigingen

De impact van negativiteit stopt niet bij het moment zelf. Negatieve ervaringen kunnen ook invloed hebben op hoe we naar onszelf en de wereld kijken. Wanneer iemand vaak blijft hangen in negatieve gebeurtenissen, kunnen daar overtuigingen uit ontstaan. Hierbij kan gedacht worden aan gedachten zoals: “Ik doe het niet goed genoeg” of “anderen vinden mij vast niet goed genoeg”. Het brein zoekt vervolgens automatisch naar bevestiging van deze overtuigingen.

Op deze manier ontstaat als het ware een filter: Er wordt meer gelet op informatie die past bij de negatieve gedachten. Positieve ervaringen worden sneller minder belangrijk gemaakt of zelfs genegeerd, terwijl negatieve ervaringen extra opvallen. Zodoende kan een vicieuze cirkel ontstaan. Negatieve ervaringen versterken negatieve overtuigingen en die overtuigingen maken ons gevoeliger voor nieuwe negatieve signalen.

Waarom positief denken niet zo simpel is

Vanuit deze mechanismen in ons brein wordt ook duidelijk waarom ‘gewoon positief denken’ vaak niet werkt. Negatieve gedachten ontstaan meestal automatisch en snel, terwijl positieve gedachten meer bewuste aandacht vragen.

Omdat het brein van nature sterker reageert op negatieve prikkels, kost het meer moeite om positieve ervaringen evenveel gewicht te geven. Dat betekent niet dat positief denken onmogelijk is, maar wel dat het iets is wat actief moet worden geoefend.

Hoe ga je ermee om?

Hoewel we de neiging tot negativiteit niet volledig kunnen uitschakelen, kunnen we er wel anders mee leren omgaan.

Een eerste stap is bewustwording. Wanneer je weet dat je brein van nature meer aandacht geeft aan negatieve informatie, kun je je gedachten beter relativeren. Niet elke negatieve gedachte is een objectieve waarheid. Soms is het een automatische reactie van je brein.

Daarnaast kan het helpen om bewust stil te staan bij positieve ervaringen. Door actief aandacht te geven aan wat goed gaat, krijgen deze momenten meer ruimte in je aandacht en geheugen. Dit kan bijvoorbeeld door aan het einde van de dag een paar dingen te bedenken of op te schrijven die goed gingen.

Ook mildheid naar jezelf is belangrijk. Fouten maken hoort bij het leven en bij persoonlijke ontwikkeling. Wanneer je fouten ziet als leermomenten in plaats van mislukkingen, verliezen negatieve ervaringen een deel van hun lading.

Tot slot

Dat ons brein gevoeliger is voor negativiteit is een normaal en menselijk mechanisme en een gevolg van hoe we zijn ontwikkeld. Het helpt ons om alert te blijven en te leren van wat misgaat. Tegelijkertijd kan deze neiging ervoor zorgen dat we een vertekend beeld krijgen van onszelf en de wereld om ons heen. Door ons bewust te worden van deze automatische focus op negativiteit en actief aandacht te geven aan positieve ervaringen, kunnen we een realistischer beeld ontwikkelen van onszelf en de wereld om ons heen.

Blijft u last houden van negatieve gedachten of merkt u dat deze veel invloed hebben op uw dagelijks leven? En heeft u behoefte aan hulp en ondersteuning? Dan kunt u contact opnemen met Deviaa voor een intakegesprek. Graag helpen wij u verder.